Invent

News


Betweter Festival – De Verleidbare Mens

Denise gave a very interesting presentation on ‘de verleidbare mens’ at the Betweter Festival. You can see a recording of it here!


Volkskrant article on Emotional Eating

De Volkskrant has published an article (Dutch) that shines a light on ’emotional eaters’. Several researchers give their opinion on this phenomenon, including our own Catharine. Read the article here!


Denise in NRC column #5

View online

Je bent jong, lakt je nagels en studeert wat

Een paar weken geleden gooide de rector van mijn eigen universiteit de knuppel in het hoenderhok door zich in het openbaar af te vragen of universitair onderwijs wel voor iedereen die dat ambieert toegankelijk moet zijn. Aan journalisten van NRC Next en De Morgen lichtte Bert van der Zwaan de centrale stelling toe van zijn net verschenen boek Haalt de universiteit 2040?: als de overheid minder investeert in het hoger onderwijs en er geen hogere collegegelden komen, is er simpelweg te weinig geld om de vele studenten die de universiteit nu bevolken een goede opleiding te geven en moet er dus wel geselecteerd worden. Op die redenering valt weinig af te dingen – anders dan een fors pleidooi voor een grotere investering in het hoger onderwijs.

Geen talent, ambitie of discipline

Maar Van der Zwaan vroeg zich ook af of iedereen die nu studeert wel echt thuishoort op de universiteit en bracht het hete hangijzer van selectie aan de poort te sprake. Dat is een gedachte die bij meer universitaire medewerkers leeft, maar niet vaak hardop naar buiten wordt gebracht. Een aantal studenten – in de Utrechtse context enkele duizenden van de huidige 30.000, schat Van der Zwaan – mist het talent, de ambitie en de discipline voor een universitaire opleiding.

Voor zover het gaat om talent weet ik niet of het zinvol is om al in een vroeg stadium te selecteren. Goede criteria om academisch talent bij 18-jarigen op te sporen zijn schaars. Anders dan bij het conservatorium kunnen we studenten nu eenmaal niet een stukje laten voorspelen om te kijken of ze het in zich hebben. Als het gaat om selectie op ambitie en discipline kan ik me wel vinden in de redenering van de Utrechtse rector. Net als veel van mijn collega’s word ik met enige regelmaat geconfronteerd met studenten die je glazig aankijken als je ze vraagt wat ze vinden van de literatuur die ze moesten bestuderen, die zitten te Facebooken terwijl je je best doet een belangrijke theorie uit te leggen, of – dieptepunt – hun nagels zitten te lakken tijdens college.

Afrekenen op afwachtend, schools gedrag

Het lastige van selectie aan de poort is echter dat het om grotere aantallen gaat dan de geschatte 10% die zich niet gedragen naar het profiel van de ideale student en die de academische normen van hard en gemotiveerd studeren aan hun laars lappen –  naast de ijverige, creatieve en scherpzinnige studenten die er toch heus ook in grote getale zijn.

Misschien moeten we dan ook niet zozeer vooraf willen selecteren op ambitie en discipline, maar het studenten bijbrengen tijdens hun studie. We zouden kunnen beginnen met de studie wat minder vrijblijvend te maken en studenten afrekenen op hun afwachtende en schoolse studiegedrag. Wellicht horen er minder studenten thuis op de universiteit dan het grote aantal dat we nu jaarlijks verwelkomen.

Maar een topuniversiteit die vooral gericht is op wetenschappelijke bollebozen is het andere uiterste. De samenleving heeft behoefte aan slimme en doortastende mensen met een academische houding die in staat zijn goed na te denken over de complexe problemen van de moderne maatschappij als ze na hun afstuderen buiten de universiteit aan het werk zijn. Het wetenschappelijk toptalent waar de universiteiten naar op zoek zijn komt vanzelf wel bovendrijven. Voor de grote meerderheid geldt dat de universiteit hen moet aanleren om zich academisch te gedragen.


A warm welcome to Dorus!

We are very happy to have Dorus join our team. For the next 3.5 years, he will work on the post-doc project ‘Food in Motion’. See his personal page for more information.

Welcome Dorus!


Kids learn about science at the Universiteitsmuseum

Last weekend, Tina introduced a group of kids about what it is like to be a scientist in the field of Psychology. These smart kids learned about nudging and gained some hands-on experience. It was a big success!

p1000633-2p1000632-2


Denise in NRC column #4

Tegenstanders van vaccinatie zijn immuun voor voorlichting

(read online) 13 december 2016

Over weinig zaken bestaat zoveel zekerheid in de medische wetenschap als over het nut van vaccinaties: ze sparen levens en hebben nauwelijks bijeffecten. Tot niet zo lang geleden was dit ook een geaccepteerd feit bij het grote publiek, met uitzondering van een groep strenge gelovigen die menen dat ziekte en gezondheid aan god moeten worden overgelaten. Dat veranderde toen in 1998 de Lancet een artikel van de arts Andrew Wakefield publiceerde waarin hij een verband suggereerde tussen vaccinatie en autisme. Sinds die tijd zijn er allerlei anti-vaxgroepen actief en wordt op sociale media volop gespeculeerd over de kwade kanten van vaccinaties. Wakefield’s onderzoek bleek op drijfzand te berusten en de man verloor zijn medische bevoegdheid wegens fraude. Maar dat heeft speculaties over de vermeende onveiligheid van vaccins niet doen afnemen. Integendeel.

Verdwaalde zielen bijspijkeren

Sommige ouders geloven zelfs dat hun kinderen geen risico lopen als het gaat om de ziektes die we proberen te bestrijden met vaccinaties of dat die ziektes niet ernstig zijn. In Nederland maakten we voor het eerst kennis met felle tegenstanders tijdens de invoering van vaccinatie tegen het HPV virus in 2010. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne, verantwoordelijk voor vaccinatieprogramma’s, is zich een hoedje geschrokken van de negatieve reacties en heeft er lang over gedaan om met een antwoord te komen. Maar nu pakken ze groot uit en investeren in een voorlichtingscampagne van 2 miljoen om verdwaalde zielen bij te spijkeren over het nut van vaccinatie.

Als het de bedoeling was van het RIVM om discussie op te roepen, is de campagne nu al geslaagd. Bij Jeroen Pauw mochten drie moeders die niet op hun mondje gevallen waren hun gal spuwen over vaccinatie. Elk voorzichtige tegenwerping van de bedeesde arts aan tafel werd terzijde geschoven als flauwekul en was olie op het vuur van hun complotdenken. Het gehele optreden was een fraaie demonstratie van het treurige feit dat educatie niet helpt als mensen heilig overtuigd zijn van het tegendeel en argumenteren al helemaal niet. Tegenstanders van vaccineren om de oren slaan met wetenschappelijke feiten voedt juist hun wantrouwen.

Respect tonen voor waarden

De Amerikaanse jurist Dan Kahan, verbonden aan Yale, liet in 2012 zien dat als het gaat om meningen die de uitdrukking zijn van sterk gevoelde persoonlijke waarden – of het nu gaat om vaccinatie of, in zijn onderzoek, klimaatverandering – discussie niet alleen onzinnig is maar juist averechts werkt. Goedbedoelde pogingen om mensen beter te informeren gaan uit van het idee dat tegenstanders niet snappen waar het om gaat. Maar die veronderstelling klopt niet. Mensen – vreemd genoeg, vooral als ze jong en hoog opgeleid zijn – redeneren niet op basis van rationele argumenten als het gaat om zaken die hen aan het hart gaan.

In het geval van vaccinatie lijkt de scepsis over wetenschappelijke feiten gevoed te worden door een gevaarlijk neo-romantisch verlangen naar ‘natuurlijk’ en ‘authentiek’ gecombineerd met een afkeer van technologie. Het zal niet helpen om over die waarden in discussie te gaan, is de conclusie van Kahan’s onderzoek. Als je wilt dat mensen open staan voor nieuwe feiten die niet passen bij hun overtuiging, moet je respect tonen voor hun waarden – hoe lastig dat ook is als het gaat om misvattingen over vaccinatie. Alleen op die manier is te voorkomen dat ze deze informatie aangrijpen om zich te koesteren in hun eigen gelijk.


Nov 22 – Opening of Living Lab Utrecht by wethouder Victor Everhardt

See Living Lab for more information!


Denise in NRC Column #3

Read it online

Trump buitte ongenoegen handig uit met de focus-illusie

Wanneer mensen gevraagd wordt om over een specifiek aspect van een probleem na te denken, zijn ze geneigd het belang ervan te overschatten. Het is deze ‘focus-illusie’ die door politici als Trump handig is aangegrepen, schrijft Denise de Ridder in de gedragscolumn.

Nog voordat de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen bekend was, werd er al veel geschreven over de aanhangers van Trump, over hun onvrede en het gevoel niet gehoord te worden door de gevestigde politiek. Ik bleef hangen aan een interview in deze krant met de Amerikaanse sociologe Arlie Hochschild naar aanleiding van haar alom geprezen boek Strangers in their own land.

Daarin doet links-liberale Hochschild verslag van de vijf jaar dat ze leefde tussen haar Tea Party friends in Louisana om beter te begrijpen waar hun diepe gevoel van miskenning door het establishment vandaan komt. Het idee dat ze niet serieus genomen worden leeft heel sterk, merkte Hochschild, ook bij bewoners die aardig verdienen en gewoon meedoen in de maatschappij. Ze benadrukt dat het “logisch” is dat de Tea Party-aanhangers zich gekoeioneerd voelen omdat de normen van hun lokale gemeenschap niet gerespecteerd worden door de geprivilegieerde vrijzinnigen aan de kust.

Hoe tevreden je bent hangt ook af van waar je het mee vergelijkt

Dat deed me denken aan een studie van de twee Amerikaanse psychologen David Schkade en Daniel Kahneman uit 1998 naar het gevoel van onvrede dat heerst in het Amerikaanse binnenland. Schkade en Kahneman vroegen een kleine 2000 studenten uit de Midwest en California om aan te geven hoe tevreden ze waren met hun leven. De Midwest geldt in Amerika niet als de meest ideale plek om te wonen terwijl California staat voor zon, geluk en voorspoed. De voorspelling van de deelnemers aan het onderzoek – zowel die uit de Midwest als die uit California –  was dan ook dat de studenten uit California veel tevredener zouden zijn met hun leven.

Er bleek echter geen verschil. Absoluut gezien scoorden de studenten uit de Midwest even hoog op tevredenheid als de studenten uit California. Wel dachten ze dat de Californische studenten het beter hadden dan zijzelf. Vaak wordt deze studie aangehaald als voorbeeld van een focus illusie: wanneer mensen gevraagd wordt om over een specifiek aspect van een probleem na te denken, zijn ze geneigd het belang ervan te overschatten. Door studenten uit de Midwest te vragen om hun leven te vergelijken met dat van inwoners uit California werd het belang van mooi weer en een prettig leefklimaat sterk overdreven met als gevolg dat ze dachten dat zij het minder goed hadden.

Scherpte Trump alleen bestaande tegenstellingen aan?

Is de focus illusie een verklaring voor het ongenoegen van de Tea Party-aanhang in Louisiana? Misschien wel en chargeren ze het idee van niet serieus genomen te worden. Waarschijnlijker is echter dat ze wel een goede reden hebben om ontevreden te zijn, maar ook slachtoffer zijn van een behendig politicus die de focus illusie op gewiekste wijze weet uit te buiten door te hameren op het verschil met de elite. Hochschild is van mening dat Trump de Tea Party-aanhangers – door de bovenlaag weggezet als achterlijke en jammerlijke figuren – hun zelfrespect teruggeeft.

Dat valt nog maar te bezien. Net als andere politici is Trump een meester in het gebruiken van de focus illusie om mensen te laten geloven dat het belang van de zaken waar zij, de politici, de aandacht op vestigen een oplossing vormt voor alle problemen. Meestal zijn dat beloftes van beter onderwijs, betere gezondheidszorg of meer veiligheid. In het geval van Trump is dat anders. Hij weet de focus illusie behendig aan te grijpen om de bestaande tegenstellingen nog verder aan te scherpen.

NRC 15 november 2016


Denise in NRC Colum #2

This is the second column of the ‘Gedragscolumn’ series in NRC, in which Denise voices her opinion on popular diet advises in the media. Read it below (or here).

Eet alleen aan tafel en tank geen calorieën bij de pomp

De Green Happiness affaire waarin twee hippe diëtisten eventjes het gesprek van de dag waren na een interview in deze krant ligt alweer een maand achter ons. Met hun omstreden dieetadviezen – geen eieren eten want dat is ‘menstruatie van een kip’ – haalden de ‘dieetguru’s’ zelfs nationale televisie. Naast hilarische commentaren was er vooral verontwaardiging over het gebrek aan wetenschappelijke onderbouwing voor het door henzelf als ‘gezond’ omschreven dieet.

Maar hoeveel eenduidig wetenschappelijk bewijs bestaat er eigenlijk voor een gezond dieet? In een recent artikel veegt voedingsonderzoeker John Ioannidis van het Stanford Prevention Research Center de vloer aan met het idee dat er wetenschappelijke consensus bestaat over de gezondheidseffecten van specifieke voedingselementen. Voor elke bewering dat voedingselement X effect heeft op gezondheidsparameter Y is er wel een studie te vinden die dit weer onderuithaalt.

Voedingsadviezen leiden nu tot verwarring

In Nederland worstelen de Gezondheidsraad en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu al jaren met de vraag hoe we deze complexe en soms tegenstrijdige informatie in een gemakkelijk te begrijpen advies aan de consument moeten gieten. Dat lukt in de meeste gevallen maar matig. Mensen krijgen veranderlijke en overgedetailleerde richtlijnen voorgeschoteld die leiden tot verwarring en scepsis over een gezond dieet.Geen wonder dat sommige diëtisten met een zekere jaloezie kijken naar de sexy adviezen van de green happiness meisjes met hun 200.000 volgers op Instagram. Volgens een enkeling heeft deze benadering, ook al is het klinkklare onzin, zelfs meer kans om Nederland aan het fruit en de groente te krijgen dan de saaie en vaak wat belerende adviezen van het Voedingscentrum. Als foodbloggers daarin zouden slagen, zou dat fantastisch zijn.

Maar behalve het handjevol foodie’s dat de posts van green happiness dagelijks tot zich neemt, lopen er in Nederland nog ruim 8 miljoen volwassenen en kinderen rond die een ongezond dieet hebben en (veel) te zwaar zijn. Een groot deel van die mensen wil graag afvallen en gezonder eten maar slaagt er niet in omdat ze niet weten hoe ze dat moeten doen: ze hebben niks met hippe bloggers en haken af bij saaie dieetadviezen.

Tijd voor radicale ommekeer

Misschien is het daarom tijd voor een radicale ommekeer in het volksgezondheidsbeleid. Als het niet gaat lukken om op korte termijn een aansprekend voedingsadvies te maken dat zowel wetenschappelijk onderbouwd is als gemakkelijk op te volgen in het dagelijks leven, moeten we het over een andere boeg gooien. Het zou al heel veel helpen als mensen minder eten zonder zich veel zorgen te maken over wat ze precies in hun mond stoppen. In onze moderne samenleving kunnen we 24 uur per dag op elke plek (veelal ongezond) eten krijgen, zelfs bij het benzinestation en de kassa van de bouwmarkt.

Een simpel dieetadvies zou daarom niet in detail moeten voorschrijven wat en hoeveel mensen moeten eten maar beter aangeven waar en wanneer het gepast is om te eten. Niet voor niets gooit Michael Pollan met zijn compacte eater’s manual Food Rules hoge ogen in Amerika – met tips als ‘Do all your eating at a table’ en ‘Don’t get your fuel from the same place your car does’ geeft hij consumenten een kans om meer greep te krijgen op een gezond dieet. Het is hoog tijd voor een Nederlandse versie van dit handboek voor eters.


Denise @ Betweterfestival

At the ‘Betweterfestival’, organized by Utrecht University, Denise spoke about ‘de verleidbare mens’. It was a very inspiring talk!

img-20161003-wa0001

Scroll to top